თავის ტვინის ქირურგია

ინგოროყვას საუნივერსიტეტო კლინიკაში (“HTMC”) ხდება თავის ტვინის სხვდასხვა პათოლოგიების ქირურგიული მკურნალობა უახლესი საერთაშორისო სტანდარტებით, სადაც ნებისმიერ პაციენს შეუძლია მიიღოს სრული მომსახურება, როგორც ამბულატორიული, ისე სტაციონარული. გვაქვს უახლესი სადიაგნოსტიკო- სამკურნალო აპარატურა და კვალიფიციური ექიმებისგან შემდგარი გუნდი. საჭიროების შემთხვევაში ჩვენი ნეიროქირურგები ატარებენ პრაქტიკულად ყველა სირთულის ქირურგიულ ოპერაციებს თავის ტვინზე.

  კლინიკაში მუშაობს ახალგაზრდა, სიახლეებზე ორიენტირებული გუნდი. ისინი ხშირად ესწრებიან და მონაწილეობას იღებენ რეგიონალურ თუ საერთაშორისო კონგრესებში, კონფერენციებში, სასწავლო კურსებსა და სამეცნიერო პროექტებში. მიღებული ცოდნით და გამოცდილებით დგანან თქვენი ჯანმრთელობის სამსახურში.

თავის ტვინის სიმსივნეები

ინგოროყვას საუნივერსიტეტო კლინიკის (“HTMC”)  ნეიროქირურგიული დეპარტამენტი  2009 წლიდან არის ერთ-ერთ  წამყვანი ცენტრი საქართველოში ნეიროონკოლოგიის დარგში. ჩვენი კლინიკა გთავაზობთ თვის ტვინის პირველადი და მეორადი სიმსივნეების ოპტიმალურ, კომპლექსურ მკურნალობას, რომელიც გულისმობს ქირურგიულ რეზექციას, რადიო და სხივურ თერაპიას ერთ სივრცეში. თანამედროვე  მიკროქირურგიული ტექნიკის, ინტრაოპერაციული ოპტიკისა და ნეირონავიგაციის გამოყენება საშუალებას გვაძლევს უზრუნველვყოთ სიმსივნის მაქსიმალური რეზექცია  მინიმალური  რისკებით და გართულებებით.  პირველადი ინტრაკრანიალური სიმსივნეების და მით უფრო გლიომების შემთხვევაში განსაკუთრებულ სირთულეს წარმოადგენს სიმსივნის საზღვრების დადგენა.  მათი ინფილტრაციული ხასიათი ართულებს სიმსივნის სრულად ამოკვეთას, რაც ზრდის პოსტოპერაციული რეციდივების სიხშირეს.  ამიტომ ჩვენს კლინიკაში სიმსივნური ქსოვილის ინტრაოპერაციული ვიზუალიზაციისა და რადიკალური რეზექციისთვის  გამიყენება მეტაბოლურ-ფლუორესცენტური მეთოდი –  5 ALA-ს  (5 ამინოლევულენის მჟავა) გამოყენებით. 2011 წელს პირველად საქართველოში,  ავსტრიელ პროფესორებთან ერთად, ჩვენს კლინიკაში ჩატარდა ოპერაცია და შემდგომ უკვე წარმატებით დაინერგა ამ მეთოდის გამოყენება გლიომების დროს.

თავის ტვინის გლიომების ნეიროქირუგიაში ინტრაოპერაციულ ფლუორესცენტური დიაგნოსტიკის გამოყენებას აქვს რიგი უპირატესობები, რომელთაგან აღსანიშნავია:

•         გლიომების ანაპლასტური უბნების  ინტენსიური ვიზუალიზაცია;

•         მაღალ ავთვისებიანი გლიომების ქსოვილთა საუკეთესო დიფერენცირება;

•         სიმსივნური უჯრედების აღმოჩენა პარკუჭების კედლებში გავრცელებისას, ხილვადობის არ არსებობის შემთვევაშიც.

2015 წლიდან ფუნქციონირებს ონკო-კონსილიუმი ე.წ „ტუმორ ბორდი“. ყოველ ხუთშაბათს იკრიბება მულტიდისციპლინარული გუნდი, რათა ინდივიდუალურად განიხილოს ონკოლოგიური პაციენტების თითოეული შემთხვევა მკურნალობის ოპტიმალური ტაქტიკის შერჩევის მიზნით. „ტუმორ ბორდი“ დაკომპლექტებულია გამოცდილი სპეციალისტებით სხვადასხვა ნეიროდისციპლინებში. შეხვედრებს ნეიროქირურგების გარდა ესწრებიან  ნევროლოგები, ნეირორადიოლოგები, ონკორადიოლოგები, ონკოლოგები,  ეპილეპტოლოგი.

2016 წლიდან ჩვენს კლინიკაში დაინერგა ნეირონავიგაცია, ახალი ერა ნეიროქირურგიაში! ნავიგაციით მართული ქირურგია, ბიოფსია, ეს არის დღეისათვის ყველაზე ეფექტური მეთოდი ნერვული სისტემის სიმსივნეების თერაპიასა და დიაგნოსტიკაში. ნეირონავიგაციის პირველ ეტაპზე ხდება  პრეოპერაციული დაგეგმარება, რაც გულისხმობს დიაგნოსტიკურ სკანირებას და მკურნალობის გეგმის შემუშავებას; ნეიროვიზუალიზაციით მიღებული სურათების ზედდების შემდეგ ხდება მათი ინტეგრაცია მიკროსკოპთან. პაციენტის მომზადების  და რეგისტრაცის შემდგომ წარმოებს ქირურგია – ბიოპსია;

Image-guided Surgery გახლავთ ტერმინი, რომელიც გულისხმობს ქირურგიას კომპიუტიზირებული მეთვალყურეობის (პერი, – ინტრაოპერაციულად) პირობებში, რომელიც:

•         აუმჯობესებს საოპერაციო არის ვიზუალიზაციას, რაც საფუძველს ქმნის თავიდან აცილებულ იქნას თავის ტვინის კრიტიკულად და სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი სტრუქტურების დაზიანება.

•         იძლევა საშუალებას ქირურგიული ჩარევა განხორციელდეს მინიმალურ-ინვაზიური მეთოდით და შესაბამისად ამცირებს ქირურგიულ რისკებს, ზრდის ქირურგიის ეფექტურობას და აუმჯობესებს გამოსავალს. საბოლოო ჯამში ამცირებს ოპერაციის, ჰოსპიტალიზაციის და რეაბილიტაციის ხარჯებსა და ხანგრძლივობას.

ჰიპოფიზის სიმსივნეები

ჰიპოფიზის სიმსივნეების უმეტესობა წარმოდგენილია კეთილთვისებიანი ადენომით. ის  თავის ტვინის სიმსივნეების ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი ფორმაა და შეადგენს 10% -ს . ჰიპოფიზის ადენომა ვლინდება სიმსივნით დაზიანებული ჯირკვლის მიერ ჭარბი ან არასაკმარისი ჰორმონების სინთეზით. შესაბამისად ამ დაავადებისთვის დამახასიათებელი სიმპტომატიკა შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს სხვადასხვა პაციენტებში და ხშირად საჭიროებს რამოდენიმე სპეციალისტის კონსულტაციას. ესენია: ნეიროქირურგი, ენდოკრინოლოგი და ოფთალმოლოგი. ჩვენს კლინიკაში თქვენ გექნებათ საშუალება რომ ჩაგიტარდეთ ყველა საჭირო სპეციალისტის კონსულტაცია, ლაბორატორიული და ინსტრუმენტალური გამოკვლევები ერთ სივრცეში.

ქირურგიული ჩარევა არის ძირითადი მეთოდი ჰიპოფიზის ფუნქციონალური და დიდი ზომის სიმსივნეების მკურნალობაში. ჩვენს კლინიკაში ჰიპოფიზის სიმსივნეების უმრავლესობის ამოკვეთა ხდება ტრანსნაზალური (ცხვირიდან), ტრანსფენოიდური მიდგომით, რაც იმას ნიშნავს რომ ოპერაცია კეთდება განაკვეთის გარეშე და  საშუალებას გვაძლევს თავიდან ავიცილოთ ტვინის ქსოვილის ზედმეტი ტრავმატიზაცია. ეს ყველაფერი ამცირებს შესაძლო გართულებების რისკს და პოსტოპერაციული რეაბილიტაციის ხანგრძლივობას, რაც ძირითადად შეადგენს 3-5 დღემდე.

თავის ტვინის ტრავმები

ურგენტულ ნეიროქირურგიაში თავის ტრავმა პაციენტების მომართვიანობის ყველაზე ხშირ მიზეზს წარმოადგენს ის ტრავმათა საერთო რიცხვის 36-40%-ს შეადგენს. ქალა-ტვინის მწვავე ტრავმა განეკუთვნება მძიმე დაზიანებათა კატეგორიას და წარმოადგენს სიკვდილიანობის უხშირეს მიზეს  ბავშვებსა და მოზარდებში, განსაკუთრებით კი 15-24 წ. ასაკპბრივ ჯგუფში.

ინგოროყვას საუნივერსიტეტო კლინიკის (HTMC) ნეიროქირურგიული განყოფილება გთავაზობთ როგორც კენსერვატიულ მკურნალობას ასევე ქირურგიულ ჩარევებს თავის ტრავმების დროს 24 საათის განმავლობაში. მულტიდისციპლინარული მიდგომა და რეკონსტრუქციული მეთოდების გამოყენება მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს ცხოვრების ხარისხს ქალა-ტვინის ტრავმული დაზიანების მქონე პაციენტებში. ჩვენი სპეციალისტები ასრულებენ პრაქტიკულად ნებისმიერი სირთულის ოპერაციებს უახლესი აპარატურის გამოყენებით.

•         ტრავმული ეპიდურული ჰემატომა

•         ტრავმული სუბარაქნოიდული ჰემატომა;

•         ქრონიკული სუბდურული ჰემატომა

•         ტრავმული ინტრაცერებრული ჰემატომა;

•         ბაზალური ლიქვორეა

•         ქალასფუძის მოტეხილობა(ლიქვორეით ან მის გარეშე);

•         ქალასარქვლის მოტეხილობა

•         კრანიოპლასტიკა 3D მოდელირებით, ტიტანის მასალით

თავის ტვინის ტრავმების მკურნალობა

თავის ტვინის ტრავმების დროს არჩევენ დაზიანების 2 მექანიზმს. პირველი  – დაკავშირებულია უშუალოდ ტრავმის დროს მიღებულ დაზიანებასთან, როდესაც მექანიკურად ზიანდება სისხლძარღვები, ტვინის ქსოვილი და ირგვლივ მდებარე სტრუქტურები, მათ შორის თავის ტვინის გარსები და ქალას ძვლები. სისხლდენის შედეგად შეიძლება განვითარდეს სიცოცხლისთვის სახიფათო თავის ტვინის კომპრესია, და/ან დისლოკაცია. ამ დროს ხდება სასწრაფო გადუდებელი ქირურგიული ჩარევა, რისთვისაც ჩვენი კლინიკა სრულ მზადყოფნაშია 24 საათის განმავლობაში.

დაზიანების მეორე მექანიზმი ვითარდება მოგვიანებით და მოიცავს ცვლილებებს უჯრედულ და მოლეკულური დონეზე, რაც დაკავშირებულია იშემიასთან, მეტაბოლიზმის დარღვევასთან და სხვადასხვა ციტოქსიური ბიოქიმიური რეაქციების კასკადთან. ეს ყველაფერი საბლოოდ იწვევს თვის ტვინის შეშუპებას და ქალასშიდა წნევის (ICP) ზრდას. ამ პერიოდში ძალზედ მნიშვნელოვანია ქალასშიდა წნევის მუდმივი მონიტორინგი, რაზეც არის დამყარებული მკურნალობის მთელი ტაქტიკა. ამისათვის ჩვენს კლინიკაში საჭიროებისამებრ გამოიყენება სპეციალური ინტრაკრანიალური წნევის ICP (IntraCranial Pressure) სენსორი, რაც მნიშვნელოვნად ზრდის პრე და პოსტოპერაციული მკურნალობის ეფექტურობას.

ოპერაციის შემდგომ პერიოდში იმ პაციენტებს, რომელთაც აქვთ ქალა-სახის ძვლების  დეფექტი, უტარდებათ რეკონსტრუქციული ქირურგია. ჩვენ ვიყენებთ 3D მოდელირებით ინდივიდუალურად შექმნილ ტიტანის იმპლანტებსს. ეს მასალა კოსმეტიკურად ყველაზე მისაღებია და ამავდროულად გააჩნია გართულებების დაბალი მაჩვენებელი. საჭიროების შემთხვევაში ნეიროქირურგებთან ერთად მუშაობს ყბა-სახის ქირურგთა გუნდი.

სამწვერა ნერვის ნევრალგია

სამწვერა ნერვი თავის ტვინის მეხუთე წყვილი ნერვია, რომელიც მოიცავს სახეს, პირის ღრუს, ცხვირისა და თვალის კაკალს, და პასუხს აგებს მათ მიერ ტკივილის, სითბო-სიცივისა და შეხების შეგრძნებათა აღქმაზე.სამწვერა ნერვის ნევრალგიას ახასიათებს შეტევითი ხასიათის ტკივილი სახის იმ ნაწილში, რომლის ინერვაციასაც ახდენს დაზიანებული ტოტი. ტკივილი სხვადასხვაგვარია: დენის დარტყმისებული, გამჭოლი, მჩხვლეტი ან მბურღავი. მას ახასიათებს უაცარი დაწყება და უეცრადვე მთავრდება თუმცა არსებობს მრავალი გამომწვევი , ნერვის გამაღიზიანებელი, ფაქტორები როგორიცაა: პირის დაბანა, პირის გაპარსვა, თამბაქოს მოწევა, ლაპარაკი, ღეჭვა ან კბილების გახეხვა და სხვა.

დადგენილია, რომ სამწვერა ნერვის ნევრალგიის გამომწვევი მიზეზი  80-90% მდე  ნათხემ-ხიდის კუთხეში არსებული ნეიროვასკულარული კონფლიქტია –  მოპულსირე  სისხლძარღვის მექანიკური ზეწოლა ნერვულ ღეროზე იწვევს დემიელინიზაციას – პათოლოგიური  იმპულსების შემდგომი გავრცელებით .

 სამწვერა ნერვის ნევრალგიის ქირურგიული მკურნალობის ოქროს სტანდარტია ნერვის მიკროვასკულური დეკომპრესიაა, რაც გულისხმობს სისხლძარღვის ნერვისგან განცალკევებას. ამისათვის გამოიყენება ბიოლოგიურად ინერტული მასალა – ტეფლონის ბამბა, რაც კიდევ უფრო ამცირებს დაავადების რეციდივის ალბათობას. ჩვენი საოპერაცის თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვილობა და ქირურგების გამოცდილება საშუალებას გვაძლევს ეს ოპერაცია ჩატარდეს მინიმალური ზომის განაკვეთით და მაქსიმალური ეფექტურობით.

თავის ტვინის სისხლძარღვოვანი დაავადებები

ინგოროყვას საუნივერსიტეტო კლინიკის (HTMC) ნეიროქირურგიულ დეპარტამენტს აქვს დიდი გამოცდილება ცენტრალური ნერვული სისტემის სისხლძარღვოვანი დაავადებების ქირურგიულ მკურნალობაში. ჩვენი საოპერაციო ოთახი აღჭურვილია უახლესი თაობის მიკროსკოპით (HAAG-STREIT SURGICAL HS 5-1000), რომელსაც აქვს ფლუორესცენტული ანგიოგრაფიის ფუნქვია. ეს საშუალებას იძლევა ინტრაოპერაციულად ჩატარდეს ანგიოგრაფია, შეფასდეს სისხლძარღვთა სანათურის დიამეტრი და სხვა სისხლძარღვოვანი პათოლოგიები, რაც მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს გამოსავალს და ამცირებს პოსტოპერაციული გართულებების რისკს.

•         არტერიული ანევრიზმები

•         არტერიო-ვენური მალფორმაციები

•         კავერნომები(კავერნოზული მალფორმაციები, კავერნოზული ანგიომები)

•         ჰემორაგიული ინსულტი

•         ვენოზური ანგიომები

ანევრიზმა – თავის ტვინის არტერიის კედლის პარკისებური გაგანიერებაა. აღენიშნება მოსახლეობის დაახლოებით 3%-ს. ანევრიზმა შეიძლება იყოს როგორც თანდაყოლილი, ასევე შეძენილი-ტრავმული ან ანთებითი პროცესების შედეგად განვითარებული. თუ ანევრიზმის ზომა დიდია ან გააჩნია გარკვეული ფორმის სტრუქტურა, მაშინ არსებობს მისი გასკდომის და შემდგომ სისხლდენის განვითარების მაღალი რისკი. ეს იწვევს უეცარ, ძლიერ თავის ტკივილს, ცნობიერების დარღვევას და სიკვდილსაც კი. ანევრიზმები უმეტესობის დიაგნოსტირება ხდება შემთხვევით, პროფილაქტიკური ან სხვა მიზნით ჩატარებული გამოკვლევების დროს. ეს საშუალებას იძლევა კლინიკურ გამოვლინებამდე მოხდეს ჩარევა და თავიდან იქნას აცილებული შემდგომი გართულებები.

კომპიუტერული და მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიით გამოვლენილი ანევრიზმის საეჭვო შემთხვევების  დროს პაციენტებს ჩვენს კლინიკაში საშუალება აქვთ ჩაიტარონ თავის ტვინის სისხლძარღვების დიგიტალური სუბტრაქციული ანგიოგრაფია. ეს მეთოდი საშუალებას იძლევა ზუსტად შეფასდეს ანევრიზმის სტრუქტურა, ზომა და ფორმა, რაც განსაზღვრავს მკურნალობის შემდგომ ტაქტიკას.

კლიპირება – მიკროქირურგიული ოპერაციაა, რა დროსაც ხდება გარედან ანევრიზმის ყელის გადაჭერა სპეციალური მომჭერით (კლიპსით). ქირურგიული ჩარევა ტარდება ზოგადი ანესთეზიის ქვეშ.  ჩვენი საოპერაციოს თანამედროვე აღჭურვილობის საშუალებით ინტრაოპერაციულად ტარდება ანგიოგრაფიული კვლევა, რათა ოპერაციის მსვლელობისას შეფასდეს სისლძარღვის გამტარობა და თავიდან იქნას აცილებული ისეთი მძიმე გართულებები როგორიცაა იშემიური ინსულტი.

ქირურგიული ჩარევის მეორე მეთოდია ენდოვასკულური ქოილინგი(იხ. ენდოვასკულური ნეიროქირურგია).

არტერიო-ვენური მალფორმაცია (ანგიომა) – არის მრავალი პათოლოგიურად შეცვლილი არტერიებისა და ვენების კონგლომერატი. ეს არის თანდაყოლილი პათოლოგია, თუმცა შესაძლოა ასაკთან ერთდ მოიმატოს ზომაში, რაც ზრდის მისი გასკდომისა და ჰემორაგიის განვითარების რისკს.

არტერიო-ვენური მალფორმაციების უმეტესობას აღმოაჩენენ სისხლდენის დროს. მას ასევე ახასიათებს ძლიერი თავის ტკივილი, ეპილეფსია და სხვა ნევროლოგიური გამოვლინებები. განმეორებიტი სისხლდენების რისკი არის საკმაოდ მაღალი. ამიტომ რეკომენდირებულია ანიოვენოზური მალფორმაციის ელიმინაცია. არსებობს მისი მკურნალობის 3 მეთოდი.  მეთოდის შერჩევა ხდება კონსილიუმის საფიძველზე, რომელშიც მონაწილეობენ: რადიოქირურგი, ღია და ენდოვასკულური ნეიროქირურგი.

  1. მიკროქირურგიული რეზექცია – ეს ოპერაცია ტარდება ღია წესით, ზოგადი ანესთეზიის ქვეშ ხდება დაზიანებული უბნის ამოკვეთა. ინტრაოპერაციულად ტარდება ფლუორესცენტული ანგიოგრაფია, რათა ზუსტად შეფასდეს არტერიოვენზური მალფორმაციის შემადგენელი ელემენტები და ქირურგიული ჩარევის ფართობი.
  1. ენდოვასკულური ემბოლიზაცია  – ( იხ. ენდოვასკულური ნეიროქირურგია)
  1. რადიოქირურგიული მკურნალობა განაკვეთის გარეშე ეწ. კიბერდანის გამოყენებით.

კავერნომა – კეთილთვისებიანი ვენური წარმონაქმნია თავისა ან ზურგის ტვინში. თავისი არსით ეს არის გაგანიერებული ვენები თხელი და უსწორმასწორო კედლებით, რომელთა ღრუში გროვდება სისხლი.

როგორც წესი ამ პათოლოგიის აღმოჩენა ხდება შემთხვევით, მრტ-ს ან კტ-ს ჩატარების შედეგად. ხშირ შემთხვევებში ასეთი წარმონაქმნები არ საჭიროებენ ქირურგიულ ჩარევას და ხდება მათი პერიოდული მონიტორინგი. თუმცა მათ შეუძლიათ გამოიწვიონ სისხლდენა, ეპილეფსია და სხვადასხვა ნევროლოგიური დარღვევები. ამ დროს საჭიროა მათი ქირურგილი წესით ევაკუაცია.